Tekst van de publicatie
Zaak nr. DIR/SO/603787
Burgemeester en wethouders,
INLEIDING
Bevoegdheid:
Op grond van artikel 18, eerste lid, onder d, van de Wegenverkeerswet 1994 is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amersfoort bevoegd dit verkeersbesluit te nemen. Op 21 februari 2024 is deze bevoegdheid in het Bevoegdhedenbesluit Gemeente Amersfoort 2024 door het college van burgemeester en wethouders gemandateerd aan de afdelingsmanager Stad en Ontwikkeling.
OVERWEGINGEN TEN AANZIEN VAN HET BESLUIT
Besluitverplichting
Op grond van artikel 15 van de Wegenverkeerswet 1994 dient er in de volgende gevallen een verkeersbesluit te worden genomen:
De plaatsing of verwijdering van verkeerstekens en onderborden (opgenomen in artikel 12 van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer), voor zover daardoor een gebod of verbod ontstaat of wordt gewijzigd.
Maatregelen op of aan de weg tot een wijziging van de inrichting van de weg of het aanbrengen of verwijderen van voorzieningen ter regeling van het verkeer, indien de maatregelen leiden tot een beperking of uitbreiding van het aantal categorieën weggebruikers dat van een weg of weggedeelte gebruik kan maken.
Procedure
Sinds 2022 is er veelvuldig met belanghebbenden gecommuniceerd over het invoeren van een Zero Emissie-zone (ZE-zone) in de binnenstad. Dit heeft in 2024 geleid tot een raadsbesluit waarin is vastgesteld dat een ZE-zone wordt ingevoerd. Het college heeft dit besluit vervolgens geëffectueerd door het nemen van het benodigde verkeersbesluit (Verkeersbesluit gemeente Amersfoort, wijk Binnenstad: instellen van een ZE-zone voor bestel- en vrachtverkeer rondom het kernwinkelgebied). Op basis hiervan is in 2025 het kernwinkelgebied aangewezen als ZE-zone. Met dit voorliggende verkeersbesluit wordt de ZE-zone per 1 januari 2027 uitgebreid tot het gehele autoluwe gebied en het kernwinkelgebied.
Conform artikel 24 van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer is er over de uitbreiding met het autoluwe gebied overleg geweest met de politie.
Doel van het besluit
Per 1 januari 2027 bestaat de ZE-zone uit het gehele autoluwe gebied en kernwinkelgebied. Deze maatregel is bedoeld om de emissie-overlast van bestel- en vrachtauto’s verder te verminderen en de uitstoot van schadelijke stoffen verder te verlagen. Binnen een ZE-zone mogen in beginsel alleen emissieloze bestel- en vrachtauto’s rijden. Dat wil zeggen: voertuigen zonder uitlaatemissie van broeikasgassen, verontreinigende gassen en deeltjes. Deze maatregel maakt onderdeel uit van het Klimaatakkoord, waarin een pakket aan afspraken en oplossingen wordt aangedragen om de nationale broeikasgasuitstoot in 2030 met 55% terug te dringen.
De ZE-zone van de gemeente is dus ruimtelijk begrensd tot het autoluwe gebied en kernwinkelgebied, dat is gelegen binnen het centrum van Amersfoort. Binnen de zone wordt een selectief toelatingsbeleid voor bestel- en vrachtverkeer gehanteerd, afhankelijk van de voertuig-emissieklasse en voertuigcategorie. Het gebied van de ZE-zone is weergegeven op de kaart in bijlage 1.
Motivering
In 2018 heeft gemeente Amersfoort de Greendeal Zero Emissie Stadslogistiek (ZES) ondertekend. Hiermee committeren we ons aan het stapsgewijs invoeren van een ZE-zone. Bij het besluit over de Greendeal ZES en de autoluwe binnenstad is aangegeven dat de binnenstad uitstootvrij bevoorraad gaat worden.
In 2020 is door de gemeenteraad de Aanpak Luchtkwaliteit vastgesteld. In deze aanpak is een pakket aan maatregelen opgenomen om uitvoering te geven aan de ambitie om de luchtkwaliteit te verbeteren. Het stapsgewijs invoeren van de ZE-zone vanaf 2025 is één van die maatregelen.
De gemeenteraad van de gemeente Amersfoort heeft op 30 januari 2024 besloten dat in 2027 de zero-emissiezone (ZE-zone) voor stadslogistiek wordt uitgebreid met het autoluwe gebied, waarbij het college van burgemeester en wethouders belast is met de uitvoering van dit besluit. Als gevolg hiervan zal de ZE-zone bestaan uit zowel het autoluwe gebied als het kernwinkelgebied.
In maart 2024 heeft Haskoning een effectonderzoek uitgevoerd naar de implementatie van de ZE-zone en de uitbreiding naar het autoluwe gebied in combinatie met het aflopen van de overgangsregeling richting 2030. De implementatie van de ZE-zone per 1 januari 2025 heeft op basis van dit onderzoek geleid tot een afname van de uitstoot van 0,2 tot 0,5 procent afhankelijk van het type uitstoot. Door de beëindiging van de overgangsregeling en de uitbreiding van de ZE-zone met het autoluwe gebied, is de prognose dat het effect verdrievoudigt.
Het onderzoek van maart 2024 wordt ondersteund door recent MKBA-onderzoek van Haskoning en Buck Consultants International (april 2026). Uit dit onderzoek blijkt dat de invoering van de zero-emissiezones landelijk netto € 1,35 miljard aan collectieve baten oplevert. Hiermee zijn de baten van de zero-emissiezones voor de maatschappij ruim vier keer hoger dan de kosten. Voor iedere gemeente met een zero-emissiezone zijn de opbrengsten in schonere lucht en klimaatwinst hoger dan de kosten voor ondernemers en de overheid.
In dit onderzoek wordt ook geconstateerd dat een grotere zero-emissiezone tot een hoger maatschappelijk rendement leidt, waarbij geldt dat de baten sneller toenemen dan de kosten. Een vergroting van de zone kan dus met relatief weinig extra middelen gerealiseerd worden, terwijl de baten wel flink toenemen. De bijdrage van de gemeente Amersfoort die het kernwinkelgebied als zero-emissiezone levert is relatief gering omdat de omvang beperkt is. Uitbreiding van de zone met het autoluwe gebied levert dus vanwege de schaalvoordelen een grotere bijdrage op.
Een illustratie hiervan is het genoemde onderzoek van Haskoning, waarin de stad Haarlem, met ongeveer hetzelfde aantal inwoners als Amersfoort, een tien keer beter resultaat behaalt op de alle indicatoren (onder andere CO2, stikstof en fijnstof).
Op 1 januari 2025 is de zero-emissiezone voor stadslogistiek in het kernwinkelgebied in werking getreden. Uit de monitoring de afgelopen uitvoeringsjaren blijkt dat de invoering succesvol verloopt. De naleving van de toegangsregels bedraagt landelijk en lokaal circa 99%. Daarnaast neemt het aantal passages van voertuigen op fossiele brandstoffen geleidelijk af, terwijl het aantal elektrische bestel- en vrachtauto's dat de zone bezoekt toeneemt. Zo bestond in 2024 nog circa 25% van de inrijdingen uit Euro 5-bestelbussen, tegenover 18% in november 2025 en nog slechts 11% in januari 2026. Deze resultaten laten zien dat ondernemers en vervoerders in grote mate zijn meegegaan in de transitie naar emissievrije stadslogistiek en bevestigen de effectiviteit van de maatregel.
Belangenafweging
Vanaf 2022 zijn alle belanghebbenden in een zorgvuldig participatieproces met maandelijkse infographics, brieven aan ondernemers en halfjaarlijkse bijeenkomsten geïnformeerd en uitgenodigd om mee te denken. Naast deze lokale aanpak is er intensieve samenwerking tussen alle betrokken gemeenten, rijk en belangenorganisaties. Dit heeft geleid tot de ondertekening van de Uitvoeringsagenda Zero-emissiezones in april 2025. Onderdeel hiervan is een overgangsregeling die past bij de bedrijfsvoering van ondernemers, waarbij er een landelijk centraal ontheffingenloket is. Deze integrale aanpak heeft geleid tot succes en draagvlak bij de logistieke sector, de (lokale) ondernemers en bewoners in het centrum.
Dit participatieproces heeft ertoe geleid dat eerdere besluitvorming over de ZE-zone in Amersfoort zonder bezwaren in werking getreden zijn. Ook in het nalevingspercentage is het succes terug te zien. Landelijk en in Amersfoort bevindt dit percentage zich structureel boven de 99%. Daarnaast neemt het aantal passages van voertuigen op fossiele brandstoffen geleidelijk af, terwijl tegelijkertijd het aantal elektrische bestel- en vrachtauto's dat de zones betreden toeneemt.
Conclusie
Gezien de in dit besluit uiteengezette motivering weegt het individuele belang van een mogelijk benadeelde naar het oordeel van het college van burgemeester en wethouders niet op tegen het door de uitbreiding van de ZE-zone gediende zwaarwegende algemene belang van een verdere verbetering van de luchtkwaliteit en de klimaatwinst.
Begrenzing van de ZE-zone en handhaving
Bebording ZE-zone
De grenzen van de ZE-zone worden aangegeven met bord C22e (zone) en onderbord C22e1 van Bijlage I van het RVV 1990. Aangezien handhaving plaatsvindt door middel van Automatic Number Plate Recognition (ANPR)-camera’s wordt het AVG-onderbord C22a10 toegevoegd.
Handhaving
De ZE-zone wordt gehandhaafd door het verwerken van kentekengegevens van voertuigen op of aan de weg met behulp van ANPR-camera’s als technisch hulpmiddel, in combinatie met daartoe bevoegde buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's). Hiermee wordt de huidige werkwijze van handhaving gecontinueerd.
Communicatie
Na een Design Thinking-proces in 2017 met belanghebbenden in de stad over het onderwerp ‘verkeer in de binnenstad’ werd duidelijk dat de bevoorrading van de binnenstad als hinderlijk wordt ervaren. De distributie van de binnenstad moet daarom worden verbeterd en – vooral – worden verduurzaamd (zie Collegebericht 2018-122). Dit is de aanleiding geweest om in 2018 de Greendeal Zero Emissie Stadslogistiek te ondertekenen, waarmee we ons hebben gecommitteerd aan het invoeren van een ZE-zone. Hierover communiceren wij sinds 2019 actief.
Na het eerdere verkeersbesluit is de communicatie met ondernemers en andere doelgroepen verder geïntensiveerd. Zo zijn bijeenkomsten georganiseerd voor ondernemers uit de binnenstad, waaronder een conferentie in oktober 2023, een meet & greet en een ondernemersevent LPU/ZES op 15 april 2026 over de uitbreiding van de ZE-zone. Daarnaast communiceren wij structureel via maandelijkse infographics, social media, Stadsberichten en de projectpagina. De infographic wordt gebruikt om ondernemers te informeren over ontwikkelingen, subsidies, overgangsregelingen, praktijkvoorbeelden en belangrijke momenten.
Vanaf september 2026 zijn er aanvullende informatiebijeenkomsten voor zowel ondernemers als bewoners. Ook blijft de inzet gericht op het delen van best practices en praktijkvoorbeelden, zodat ondernemers beter inzicht krijgen in hoe anderen de overstap naar uitstootvrij vervoer in de praktijk aanpakken. Daarnaast blijven wij onze communicatie afstemmen met andere gemeenten, regionaal en landelijk, en het Rijk.
Verder is sinds begin 2023 een logistiek makelaar actief die ondernemers gratis adviseert over de impact van de ZE-zone op hun bedrijfsvoering en mogelijke oplossingen.
Advies politie
De gemandateerde Verkeersspecialist van de politie Midden-Nederland heeft geadviseerd over het voorgenomen verkeersbesluit, en heeft daarbij op 20 juli 2026 aangeven dat deze instemt met de maatregel.
BESLUIT
Op grond van voorgaande overwegingen is de gemeente tot het besluit gekomen om:
de ZE-zone voor bestel- en vrachtverkeer uit de te breiden met het autoluwe gebied in het centrum van Amersfoort. Hierdoor bestaat de ZE-zone uit het autoluwe gebied en het kernwinkelgebied. De grenzen van de ZE-zone worden aangegeven door de borden C22e (zone) met onderbord C22e1 van Bijlage I van het RVV 1990, tezamen met onderbord C22a10 conform het borden- en cameraplan (bijlage 1).
Inwerkingtreding
Dit verkeersbesluit treedt in werking per 1 januari 2027.
Dit verkeersbesluit wordt gepubliceerd in het Gemeenteblad.
Bijlagen
Bijlage 1 – Zero-emissiezone per 1-1-2027 inclusief camera- en bordenplan
Aldus vastgesteld in de vergadering op 6 oktober 2026.
Gemeentesecretaris,
R.F. Groen
Burgemeester,
H.J.J. Lenferink
Bezwaar
Iedere belanghebbende die door dit besluit rechtstreeks in zijn belang is getroffen, kan ingevolge van het bepaalde in de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb) na bekendmaking hiervan binnen zes weken een gemo-tiveerd bezwaarschrift hiertegen indienen bij het college van burgemeester en wethouders,
Postbus 4000, 3800 EA Amersfoort. Het bezwaarschrift moet op grond van artikel 6:5 van de Algemene Wet Bestuursrecht zijn ondertekend en zijn gedateerd en ten minste uw naam en adres vermelden, een omschrijving van dit besluit en de gronden van het bezwaar. Burgemeester en wethouders verzoeken u in het bezwaarschrift een telefoonnummer te vermelden waarop u overdag bereikbaar bent. Informatie hierover vindt u op de site www.amersfoort.nl/bezwaar.